Muzyka dla Ilse - Ewa Formella

„Muzyka dla Ilse” Ewy Formelli to poruszająca powieść obyczajowo-historyczna, która opowiada o wojnie, pamięci i o tym, jak losy ludzi potrafią splatać się ponad czasem. To historia oparta na emocjach, wspomnieniach i cichych dramatach, które zostają w człowieku na całe życie. Fabuła toczy się dwutorowo. W czasie wojny, w 1942 roku, z transportu Żydów do obozu zostaje wyrzucone niemowlę. Dwoje polskich dzieci znajduje je na torach i zabiera do domu — ten gest staje się początkiem historii o odwadze i człowieczeństwie w nieludzkich czasach. Równocześnie poznajemy losy dwunastoletniej żydowskiej dziewczynki z tego samego transportu, która trafia do Niemiec jako Izabela Salmanek, opiekunka niepełnosprawnej córki niemieckiego oficera. Żyje w obcym świecie, pod nowym imieniem, w ciągłym napięciu i strachu, rozdarta między przymusem przetrwania a pamięcią o tym, kim naprawdę jest. Drugi plan czasowy przenosi nas do 2015 roku. Ilona, uciekając z domu w wigilijną noc, trafia do miejsca pełnego starszych ludzi. Tam poznaje Isię, która zaczyna opowiadać historię z czasów wojny. Z tych opowieści wyłania się przeszłość, która stopniowo łączy się z teraźniejszością Ilony w zaskakujący i wzruszający sposób. Bohaterowie są napisani z ogromną wrażliwością. Młoda żydowska dziewczynka, zmuszona do życia pod cudzą tożsamością, budzi współczucie i podziw — za siłę, za cichą walkę o zachowanie siebie. Ilona z kolei to współczesna nastolatka zagubiona w swoich problemach, która dzięki historii z przeszłości zaczyna inaczej patrzeć na własne życie. Ważne są też postacie drugoplanowe — ludzie, którzy w czasach wojny potrafili zachować człowieczeństwo mimo strachu i zagrożenia. W powieści dominuje wzruszenie, tęsknota, ból straty, ale też ciepło i nadzieja. Autorka pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach istnieli ludzie zdolni do dobra, a pamięć o przeszłości ma sens, bo pozwala zrozumieć siebie i innych. Emocje są tu głębokie, ale nie przytłaczające — raczej otulające czytelnika smutkiem i refleksją. Podczas czytania pojawia się ścisk w gardle, momenty ciszy po trudniejszych fragmentach, wzruszenie, które przychodzi niespodziewanie. To książka, która skłania do myślenia o losie, o rodzinie, o tym, jak historia sprzed lat może wciąż żyć w ludziach. Gatunkowo to powieść obyczajowa z silnym tłem historycznym, idealna dla osób, które lubią historie oparte na emocjach, pamięci i międzypokoleniowych więziach, a nie na szybkiej akcji. To cicha, piękna opowieść o ocaleniu, tożsamości i o tym, że nawet po latach można odnaleźć odpowiedzi na pytania ukryte w przeszłości — i właśnie dlatego warto dać jej czas i serce.