Różnicowanie cech dystynktywnych liter cz.1 - Jolanta Falana-Kozłowska

Zeszyt ćwiczeń dla dzieci z zaburzeniami percepcji wzrokowej

Nasze ponad 30-letnie doświadczenia wskazują na fakt, iż przerobienie pierwszych trzech etapów ćwiczeń nie gwarantuje automatycznego, prawidłowego różnicowania liter z cechami dystynktywnymi. Dlatego czwartemu etapowi należy poświęcić szczególną uwagę i różnicowanie z tego zakresu doprowadzić do perfekcji przed rozpoczęciem przez dziecko obowiązku szkolnego, czyli przed 7. rokiem życia. Gwarantuje to, iż problemy dyslektyczne typu wzrokowego u dziecka nie wystąpią.

Zasada pracy nad cechami dystynktywnymi najczęściej mylonych liter języka polskiego jest taka sama jak w przypadku pracy logopedycznej nad głoskami opozycyjnymi1. Na początku należy zapoznać dziecko z obrazem graficznym i sposobem zapisu konkretnej opozycji literowej mylonej przez dziecko i wymagającej ćwiczenia. Ważne jest, by już na samym początku pracy nad różnicowaniem liter z cechami dystynktywnymi jako pierwszy etap wprowadzić znak graficzny litery w postaci drukowanej małej i dużej oraz pisanej małej i dużej. Następnie w celu lepszego zapamiętania obrazu graficznego litery, konieczne jest samodzielne zapisywanie przez dziecko mylonych liter w postaci pisanej, najpierw po śladzie, a potem samodzielnie, co wpłynie również korzystnie na sprawność grafomotoryczną ręki i odczytywanie w izolacji zapisanych ćwiczonych liter. Najważniejszym jednak etapem pracy nad różnicowaniem mylonych liter jest uporządkowane, linearne odczytywanie sylab i połączeń literowych zawierających litery opozycyjne różniące się tylko jedną cechą dystynktywną. Ostatnim etapem jest utrwalenie różnicowania liter opozycyjnych na materiale wyrazowym i zdaniowym. W naszym poradnikach nie został umieszczony materiał zdaniowy, ponieważ ćwiczenia można prowadzić z wykorzystaniem wszystkich dostępnych tekstów przeznaczonych do czytania przez dzieci. Zaproponowane przez nas ćwiczenia adresowane są głównie do lewej półkuli mózgowej, dlatego muszą być rzetelnie uporządkowane, a w celu zautomatyzowania wymagają wielokrotnych powtórzeń.

Reasumując, etapy pracy nad literami z cechami dystynktywnymi są następujące:

1. Zapoznanie dziecka z obrazem graficznym ćwiczonych liter i sposobem ich zapisu.

2. Zapisywanie przez dziecko ćwiczonych liter najpierw po śladzie, a następnie samodzielnie.

3. Odczytywanie w izolacji ćwiczonych liter.

4. Odczytywanie przez dziecko sylab i połączeń literowych z ćwiczonymi literami.

5. Czytanie przez dziecko wyrazów zawierających ćwiczone litery.

6. Czytanie przez dziecko zdań, tekstów, opowiadań i bajek.