Dziedzictwo - Kaja Owczarczyk

1993 rok, Ida dowiadując się o śmiertelnej chorobie ukochanej babci Zofii postanawia się nią zająć i spędzić razem tyle czasu ile jeszcze się da. Takie rozwiązanie nie podoba się mężowi kobiety, jednak Ida wie, że innej opcji nie ma i przynajmniej w tym mu nie ustąpi. Zofia licząc ostatnie dni do końca opowiada wnuczce swoją historię, której początek ma przed wojną. Jak traumy, można by powiedzieć, minione rzutują na losy młodego pokolenia i czy to w ogóle jest możliwe? Powieści osadzone przed, w trakcie i po drugiej wojnie światowej mają osobne miejsce w moim sercu. Tym razem poznajemy dwie bohaterki. Zofię i Idę, gdzieś tam przemyka los jeszcze jednej, znajdującej się pomiędzy nimi ale głównie skupiamy się na tych dwóch postaciach. Nie bez powodu mówi się że wnuki dziedziczą więcej po dziadkach niż rodzice. Ta luka czasem pozwala odetchnąć starszym pokoleniom, które zaczynają w spokoju żyć, bo ufff.... udało się, nie ma co się martwić. Okazuje się,że to tylko chwilowe wytchnienie, a wnuki zostają obarczone przeszłością, o której nie chce się mówić. Bardzo często takie osoby nie rozumieją co się dzieje, dlaczego zachowują się tak a nie inaczej. Za to dziadkowie...oni wiedzą i wiedzą też, że pora na rozgrzeszenie ze swoich przeszłych wyborów. To powieść o niespełnionej miłości, żalu po tym co utracono, przeżytej i przekazanej - nieświadomie - traumie, a także walce nie tylko fizycznej ale i psychicznej o odzyskanie chodźby namiastki szczęścia. Bardzo dobra, obyczajowo historyczna lektura, która jest skierowana do wszystkich. Może wtedy lepiej pewne rzeczy dziejące się w naszym życiu zrozumiemy. Polecam.

„Dziedzictwo” Kaji Owczaryk to powieść z pogranicza literatury obyczajowej i historycznej, silnie osadzona w psychologii postaci i refleksji nad pamięcią, traumą oraz tożsamością. To książka skierowana do czytelników, którzy cenią emocjonalnie gęste historie, wielopokoleniowe narracje i opowieści o kobietach próbujących zrozumieć siebie poprzez przeszłość – także tę bolesną i przemilczaną. Fabuła prowadzona jest dwutorowo. Pierwsza linia narracyjna przenosi czytelnika do Warszawy 1938 roku, gdzie poznajemy Zofię – młodą kobietę z dobrego domu, marzącą o karierze śpiewaczki. Jej świat, pozornie stabilny i uporządkowany, zaczyna pękać w chwili spotkania Racheli – Żydówki, osoby fascynującej, odważnej, wytrącającej Zofię z bezpiecznych schematów. Relacja między kobietami staje się impulsem do konfrontacji z własną tożsamością, pragnieniami i lękami. Wybuch wojny brutalnie kończy ten etap życia – Zofia zostaje wrzucona w rzeczywistość przemocy, straty i moralnych wyborów, a gniew i rozpacz popychają ją ku działalności konspiracyjnej. Ta część powieści nasycona jest emocjami skrajnymi: miłością, fascynacją, strachem, furią i poczuciem winy. Druga oś czasowa prowadzi do Sztutowa w 1993 roku. Ida, wnuczka Zofii, jest młodą psychiatrą, kobietą nowoczesną, racjonalną, a jednocześnie kruchą. Przyjazd do babci i próba pogodzenia opieki z pracą oraz kryzysem małżeńskim uruchamia w niej proces, którego się nie spodziewała. Ciało i psychika zaczynają reagować w sposób niepokojący, a Ida stopniowo odkrywa pojęcie traumy międzypokoleniowej – dziedziczonego, niewypowiedzianego bólu, który nie należy tylko do niej. Wraz z kolejnymi odkryciami narasta napięcie, a czytelnik obserwuje, jak przeszłość zaczyna domagać się głosu. Bohaterki „Dziedzictwa” są pełnokrwiste, niejednoznaczne i bardzo ludzkie. Zofia to postać targana sprzecznościami – silna i jednocześnie poraniona, odważna, ale niosąca w sobie ciężar winy i straty. Ida z kolei reprezentuje współczesnego człowieka, który wierzy w terapię, wiedzę i kontrolę, a mimo to musi uznać bezradność wobec historii zapisanej w ciele. Relacja między nimi – choć często pośrednia, oparta na milczeniu i niedopowiedzeniach – stanowi emocjonalny rdzeń powieści. Tematyka książki dotyka nieprzepracowanej żałoby, wojennej traumy, tożsamości, miłości zakazanej i rodzinnych tajemnic, ale także pytania o to, kim jesteśmy bez znajomości własnych korzeni. Autorka pokazuje, jak przemilczane doświadczenia potrafią zamienić się w bezimienny lęk, somatyczne objawy i poczucie obcości wobec samego siebie. Styl narracji jest uważny, momentami intymny, nienachalny, a jednocześnie pełen napięcia – emocje nie są tu krzykliwe, lecz narastają powoli i długo rezonują po lekturze. „Dziedzictwo” to powieść, która zostawia czytelnika z poczuciem zadumy i wewnętrznego poruszenia. Skłania do refleksji nad własną historią rodzinną, nad tym, co zostało przemilczane i jakie ślady mogło to zostawić. To tytuł wymagający emocjonalnej otwartości, ale odwdzięczający się głębią i autentycznością. Zdecydowanie warto po niego sięgnąć, jeśli szuka się literatury, która nie tylko opowiada historię, lecz także pomaga lepiej zrozumieć siebie i innych.