Między Luksemburgami, Wittelsbachami a Polską - Stanisław Nowogrodzki

Kompleks zagadnień pomorskich był zawsze z natury rzeczy ogromnie ważnym, choć często w naszej historji niedocenianym problemem polityki polskiej. Morze, będące podstawą uniezależnienia się handlowego i gospodarczego od sąsiadów, stało się od zarania już dziejów celem walk i zabiegów polskich książąt. Walki pierwszych Piastów o Pomorze nie są jednak kierowane hasłami gospodarczemi. Chodzi im raczej o przyłączenie do swego państwa plemienia pokrewnego Pomorzan i rozszerzenie w ten sposób potęgi terytorjalnej. Walki Mieszka I, Chrobrego czy Krzywoustego, to dalszy ciąg przedhistorycznej pracy budowania państwa polskiego. Są to więc wysiłki natury politycznej, a nie gospodarczej, może z tem poczuciem, że morze jest najbezpieczniejszą granicą, uniezaldniającą politycznie przed siłą sąsiadów. Gospodarstwo i handel zbyt słabo były w Polsce rozwinięte, by można było z tych względów handlowych i gospodarczych odczuwać potrzebę dostępu do morza. To też walki o Pomorze są wynikiem osobistego upodobania, zdolności i energji poszczególnych władców jak Mieszko I, Bolesław Wielki czy Krzywousty, podczas gdy np. Bolesław Śmiały wcale tej potrzeby morza nie odczuwa, zajęty granicą południową...

O autorze:

Stanisław Nowogrodzki (19081942), polski historyk, mediewista. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był działaczem Stronnictwa Narodowego. W czasie okupacji niemieckiej działał w podziemiu. Zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym w Mauthausen. Autor Między Luksemburgami, Wittelsbachami a Polską (Pomorze Zachodnie a Polska w latach 13231370), Gdańsk 1936, Rządy Zygmunta Jagiellończyka na Śląsku i w Łużycach (14991506), Kraków 1937, Polityka Kazimierza Wielkiego wobec północnego handlu Polski, Gdynia 1939 i Zabór Śląska w XIV wieku, Katowice 1939.