Carat wobec Żydów w Rosji. Od Katarzyny II do... - Tadeusz Lebioda

Ramy czasowe pracy wyznaczył początek panowania Katarzyny II w 1762 roku a zakończyła abdykacja Mikołaja II w 1917 roku. Ponieważ stosunek carskiej Rosji wobec Żydów był w zasadniczej mierze pochodną sposobu rozumienia i kształtowania absolutyzmu przez panującego monarchę oraz kierunków jego polityki, konsekwencją tych założeń stały się ramy konstrukcyjne pracy podzielonej na 7 rozdziałów, odpowiadających okresom panowania poszczególnych cesarzy.

W pracy przyjęto założenie opisania stosunku caratu wobec Żydów na tle gruntownie naświetlonej specyfiki absolutyzmu w Rosji. Ponieważ procesy modyfikowania lub reformowania systemu samodzierżawia przez poszczególnych władców, a także kryzysy, którym one podlegały, często istotnie rzutowały na obchodzenie się przez władze z Żydami, również te kwestie zostały szeroko zaprezentowane jako tło pozwalające właściwie zrozumieć politykę władz wobec tej grupy.

Intencją pracy bazującej na istniejącym stanie wiedzy jest próba poglądowego zarysowania zasadniczych tendencji, charakteryzujących stosunek caratu do Żydów w Rosji. Zamysłem opracowania jest także syntetyczne zrekapitulowanie i wyeksponowanie specyfiki tej polityki przez pryzmat stylu i konwencji panowania poszczególnych władców i konsekwencji z tego wynikających dla Żydów. Przyjętej koncepcji pracy towarzyszy w toku wywodu ścisłe skorelowanie omawianych procesów z kluczowymi przejawami zmian ustrojowych zachodzących w państwie rosyjskim oraz jego polityką. Autor koncentruje się na nakreśleniu zasadniczych trendów determinujących politykę władz carskich wobec Żydów na kanwie procesów politycznych i społecznych jej towarzyszących.